Wat is een psychose?

Verdieping: is psychosegevoeligheid een ziekte?

Verdieping: is psychosegevoeligheid een ziekte?

De vraag of psychosegevoeligheid een ‘ziekte’ is, is complex. Het hangt ervan af hoe je psychisch lijden in de maatschappij ziet en hoe je het zelf ervaart.

Ja kan psychosegevoeligheid vergelijken met een hoge bloeddruk. Iedereen heeft een bloeddruk, bij sommige mensen is die hoger of lager. Iedereen is ook in zekere mate psyhcosegevoelig. Alleen sommige mensen meer dan anderen door allerlei factoren.

Psychosegevoeligheid betekent vooral dat je anders betekenis geeft aan wat je waarneemt (zowel in jezelf als in de buitenwereld) dan de meeste mensen. Je kunt dingen intenser horen, zien of interpreteren als speciaal op jou gericht. Dit maakt je andersdenkend, maar op zichzelf niet ziek.

Iedereen geeft wel eens een verkeerde betekenis aan wat hij waarneemt. Bij een hoge psychosegevoeligheid gebeurt dit vaker of intenser.

Er is geen simpele bloedtest, MRI-scan of genetische test die psychosegevoeligheid of schizofrenie onomstotelijk kan bewijzen als een ‘hersenenziekte’. Het biomedische model (“alleen de stofjes in je brein”) is onvoldoende.

De gevoeligheid wordt mede gevormd door levenservaringen, zoals trauma, sociale uitsluiting (opgroeien in een stad, migratie), en zelfs de gezondheid van je darmen. Het brein is weliswaar de plaats waar de symptomen tot uiting komen, maar de oorzaak kan elders liggen.

Zo bekeken is de aanleg voor psychose is geen ziekte, maar een vorm van menselijke kwetsbaarheid en andersdenkendheid.

Volgens de definitie is iets pas een ziekte als het je belemmert in het normale functioneren en lijdensdruk veroorzaakt. Hierin ligt het verschil tussen gevoeligheid en de psychose zelf.

Psychose (de crisis) zou je in die definitie wel als een ziekte kunnen beschouwen, omdat het intense lijdensdruk kan veroorzaken, zowel bij de persoon zelf als bij de naasten.

Vergelijk het met de bloeddruk: de hoge bloeddruk (gevoeligheid) is een risicofactor, maar het hartinfarct (de psychose) is de ziekte.

Maar de psychosegevoeligheid zelf is, niet altijd de grootste belemmering, maar de reactie erop uit de omgeving:

Het label ‘ziekte’ kan leiden tot uitsluiting, verlies van sociale contacten en moeilijkheden op het werk. Hierdoor wordt de reactie van de samenleving (het stigma) de echte belemmering, niet de aanleg.

Als je het etiket ‘ziek’ krijgt, kan dat leiden tot lage verwachtingen van jezelf en je omgeving (“Een zieke kan dingen nu eenmaal niet”). Dit ondermijnt je zelfvertrouwen en je vermogen tot herstel.

Of je jezelf nu als ‘ziek’ ziet of als ‘andersdenkend’ bij ons ben je welkom, en de weg naar herstel is er een van zelfvertrouwen, betekenis en menselijke verbinding.