Voor justitie en politie

Wat is een psychose?

Wat fijn dat jij even dat stukje extra informatie opzoekt op deze website hoe om te gaan met iemand die in een psychose zit.

Want jouw handelen maakt zo’n verschil voor jullie beiden hoe een ingewikkelde situatie zich verder kan ontwikkelen.

Omdat we ons voor kunnen stellen dat je in zo’n situatie ook even niet weet hoe te handelen, volgen hier een paar tips van Anoiksis:

Probeer iemand zo te benaderen zoals je zelf ook benaderd zou willen worden op een moment dat je het moeilijk hebt.
Bevestig dat wat de ander ervaart voor hem/haar op dat moment de waarheid is. Je kan wel benoemen dat jijzelf de ervaring (de stemmen, de beelden e.d.) niet deelt. Maar praat vanuit begrip, bijvoorbeeld: “Ik snap dat dit moeilijk voor je is.”
Zoek naar een kalme manier om contact te maken: probeer af te leiden met muziek of een eindje met iemand te gaan wandelen of iets te drinken of eten aan te bieden. Gewoon een praatje maken werkt vaak ook goed.
Als iemand verward overkomt en er sprake lijkt te zijn van middelengebruik, en je kán even wachten met een verklaring opnemen, dan heeft dat altijd de voorkeur.
Het feit dat iemand zich iets niet meer kan herinneren in een psychose wil niet zeggen dat die persoon niet de waarheid spreekt of iets verzwijgt. Het geheugen werkt soms anders in een psychose.

Als je iemand tegenkomt die in een psychose verkeert, heb je keuzemogelijkheden. Kies bij voorkeur voor de niet escalerende opties:

Wat je níet moet doen (Don’ts)	De helpende suggestie (Do)
Ontkennen: Ga niet in discussie over de echtheid van de waan of hallucinatie.	Valideer de emotie, niet de waan: Zeg bijvoorbeeld: “Ik zie/hoor niet wat jij ervaart, maar ik zie wel dat je er erg angstig van wordt. “Hoe kan ik je nu helpen?”
Harde stem gebruiken: Praat nooit met luide stem; dit kan verwarring of een black-out uitlokken.	Houd je volume laag en je tempo rustig: Praat op een zachte, bijna monotone manier. Dit verlaagt het stressniveau bij de ander en voorkomt een ‘black-out’ door overprikkeling.
Direct verhoren of arresteren: Vermijd een agressieve of autoritaire benadering (zoals door politie), dit werkt traumatiserend.	Zoek een ‘rustige ingang’: Stel je helpend op in plaats van sturend. Vraag bijvoorbeeld of de persoon even wil zitten of wat wil drinken voordat je inhoudelijke vragen stelt.
De persoon vereenzelvigen met de stemmen: Besef dat nare uitspraken van de stemmen komen, niet van de persoon zelf.	Maak onderscheid tussen persoon en symptoom: Herinner jezelf (en eventueel de ander) eraan dat de nare uitspraken een product zijn van de psychose: “Ik weet dat dit de stemmen zijn die dit zeggen, ik neem het jou niet kwalijk.”
Agressieve lichaamstaal gebruiken: Besef dat de werkelijkheid van iemand in psychose soms al bedreigend genoeg is en dat agressie bij de ander als tegenreactie agressie kan uitlokken of escaleren.	Neem een open en veilige houding aan: Houd iets meer fysieke afstand dan normaal, houd je handen zichtbaar en ontspannen, en vermijd direct, starend oogcontact.

Omdat jij de moeite hebt genomen je hier verder in te verdiepen, hebben wij alle vertrouwen in dat ook jij je best zal doen om de wereld ook voor mensen met een psychosegevoeligheid een stukje veiliger te maken. Mocht je er toch niet uit komen met elkaar, schroom dan niet om advies of hulp van een crisisdienst in te schakelen.

Bron:

Koekkoek, B. (2022). Omgaan met onbegrepen gedrag: Handboek voor het basisteam en het basis politieonderwijs (5e druk). Sdu.