Anoiksis

1. Taalgebruik: Van label naar mens

Termen als ‘verwarde persoon’, ‘verwarde man’ of ‘gekkie’ zijn containerbegrippen. Ze reduceren een complex mens tot een bron van overlast en suggereren dat wat iemand zegt of voelt per definitie onzin is.

• Het effect: Termen als ‘verward’ roepen afstand en angst op. Termen als ‘nood’ of ‘crisis’ roepen empathie op en valideren het lijden.
• Advies: Beschrijf feitelijk het gedrag of de toestand.

2. Contextualiseer geweld (De ‘nuance-check’)

Incidenten halen het nieuws, herstelverhalen zelden. Als er sprake is van geweld, is de reflex vaak om dit direct te koppelen aan de diagnose (‘psychotische man steekt…’). Dit suggereert onterecht dat geweld een logisch symptoom is van psychose.

• De feiten: Mensen met een psychose zijn statistisch gezien vele malen vaker slachtoffer van geweld dan dader.
• De context: Kijk verder dan het incident. Vraag niet alleen wat de dader deed, maar ook waarom het zover kwam. Was er sprake van een falend systeem, lange wachtlijsten, armoede of uitsluiting? Vaak is de crisis het eindstation van een lange weg waarin hulp niet aansloot.

3. Wederhoor: “Niets over ons, zonder ons”

Veel artikelen worden geschreven door de bril van de politie, burgemeesters of geschrokken buren. Zelden komt de persoon zelf aan het woord. Hierdoor blijft de hoofdpersoon een lijdend voorwerp, een ‘dossier’ of een veiligheidsrisico.

• De menselijke maat: Probeer de persoon zelf te spreken. Lukt dat niet? Bel een naaste, een ervaringsdeskundige of onze vereniging voor duiding.
• De diepte in: Vraag niet alleen naar de overlast (“Wat deed hij?”), maar naar de binnenkant (“Was hij bang? Voelde hij zich opgejaagd?”).

4. Beeldvorming: Stop de criminalisering

Welk beeld kiest u bij uw artikel? Een stockfoto van een persoon die zijn hoofd in zijn handen houdt in een donker steegje? Of blauwe zwaailichten, handboeien en politielinten?

• Het risico: Dit soort beelden normaliseert het idee dat psychisch lijden een zaak is voor justitie en politie (“afvoeren”, “opsluiten”). Het criminaliseert een gezondheidsprobleem.
• Het alternatief: Kies beelden die isolatie, menselijk contact, de zoektocht naar hulp of herstel uitbeelden. Laat zien dat het gaat om gezondheidszorg.

5. Focus ook op herstel

Een crisis is vaak een momentopname, geen eindstation. Veel mensen met psychosegevoeligheid leiden een waardevol leven, hebben werk, relaties en talenten.

• De oproep: Schrijf niet alleen over de momenten dat het misgaat, maar ook over de weg terug. Besteed aandacht aan hoe herstel werkt, de waarde van peer-support en hoe mensen weer opkrabbelen als ze wél de juiste steun krijgen.